and on the right Dr. Vinicije Lupis, during the promotion of the monograph organized in Dubrovnik.
| Summary. Artur Bagdasarov (Moscow) and Vinicije Lupis (Dubrovnik) are the authors of an important book Armenija – domovina sv. Vlaha (Armenia – Homeland of St Blaise), dealing with the history St. Blaise tradition in the city of Dubrovnik, going back to the 10th century. St. Blaise, known in Croatia as Sveti Vlaho, is an Armenian saint who lived in 3rd and 4th centuries. The monograph provides a detailed account of historical contactcts between Croatians and Armenians. Dr. Artur Bagdasarov is an expert in Croatian linguistics, while Dr. Vinicije Lupis is a distinguished Croatian historian. |
in the town of Ston near Dubrovnik, in Croatian language.
The book can be ordered via [email protected]
| Predstavljena knjiga “Armenija – domovina sv. Vlaha” u Dubrovniku U dvorani samostana sv Klare predstavljena je knjiga „Armenija – domovina sv. Vlaha“ eiji su autor ruski jezikoslovac, slavist i kroatist Artur R. Bagdasarov i povjesniear i voditelj Podruenog centra ‘Ivo Pilar’ u Dubrovniku Vinicije B. Lupis. Radi se o prvoj znanstveno popularnoj knjizi o armenskim prepoznatljivostima na hrvatskom jeziku, kazao je Bagdasarov. Dodao je kako je zajedno s kolegom Lupisom nastojao hrvatskom eitateljstvu pru 3/4 iti opaee informacije o armenskom narodu, njegovoj kulturi, ba1tini i duhovnosti u povijesnom kontekstu, od vremena prvih godina kr1aeanstva do poeetka 20. stoljeaea. Istieuaei zajednieke brojne poveznice izmedu armenskog i hrvatskog naroda Vinicije Lupis je posebno istaknuo vezu Dubrovnika i Armenije, odnosno kult gradskog za1titnika sv Vlaha iz armenske Sebaste koja u predstavljenoj knjizi svjedoei o neprekinutoj duhovnoj vezi izmedu dvaju naroda. Medu ostalim, Lupis je podsjetio na 1902. godinu kada je nadbiskup Sebaste posjetio Dubrovnik kako bi upoznao Grad koji je za svog nebeskog za1titnika odabrao Armenca, sv Vlaha. Dubrovnik je kao va 3/4 no trgovaeko sredi1te izmedu Istoka i Zapada bio stjeci1tem razlieitih naroda i kultura, a medu brojnim strancima u Dubrovniku su boravili i Armenci, kazao je Lupis. Od dubrovaekih Armenaca, veaeinom trgovaca, u povijesti je kao najpoznatija ostala zabilje 3/4 ena osobnost Gjuro (Armen) Baglivi, glasoviti profesor medicine i lijeenik papa Inocenta XII i Klementa XI, rekao je Lupis, istieuaei i kako je Dubroveanin, nadbiskup Rajmund Kuniae poeetkom 18. stoljeaea bio vjerskim poglavarom katoliekih Armenaca u Maloj Aziji. Najva 3/4 nija poveznica Armenaca i Hrvata je isusovac Josip Marinoviae iz Perasta koji je napisao prvu povijest Armenaca na Zapadu, polo 3/4 iv1i tako temelj suvremenom istra 3/4 ivanju armenske povijesti u Europi, napomenuo je Vinicije B. Lupis. Podupiranje izdava1tva o dubrovaekim ba1tinskim temama kao i promicanje kulta sv Vlaha, za1titnika Dubrovaeke Republike i vi1e je nego dovoljan razlog 1to smo pomogli izdavanje ove vrijedne knjige, kazao je predsjednik Dru1tva prijatelja dubrovaeke starine (DPDS) Denis Orliae. Predsjednica Armensko-hrvatskog dru1tva prijateljstva iz Dubrovnika pijanistica Naira Asatrian naglasila je va 3/4 nost pribli 3/4 avanja armenskog naroda i njegove kulture i ba1tine hrvatskoj javnosti. Ona je kazala kako se nada da aee i predstavljena knjiga pomoaei u spoznavanju niza dosad nepoznatih einjenica o Armeniji, osobito tragienih dogadaja poput turskog pogroma nad Armencima od prije sto godina koji je nedavno i papa Franjo nazvao „prvim genocidom u XX stoljeaeu“. Izdavae „Armenije – domovine sv Vlaha“ je Ogranak Matice Hrvatske iz Stona, a ovitak knjige s likom dubrovaekog nebeskog za1titnika izradio je akademski slikar Eugen Varziae. Luko Brailo Izvor www.dubrovniknet.hr |
Eugen Var 3/4 iae, Croatian painter: Sv. Vlaho (St. Blaise)
| Most prijateljstva i suradnje Armenije i Hrvatske Vele1tovani i dragi Hrvati, gospode i gospodo, dobra vam veeer! Iznimno mi je drago 1to veeeras mogu biti s vama. Drago mi je 1to imam east, u prigodi predstavljanja na1e knjige, reaei nekoliko rijeei o njoj te najsrdaenije zahvaliti organizatoru predstavljanja Matici hrvatskoj ogranku Ston a takoder Dru1tvu prijatelja dubrovaeke starine, Dubrovaekoj biskupiji, likovnomu umjetniku, oblikovatelju korica knjige Eugenu Varziaeu, recenzetima Branku Matuliaeu i Tomislavu (C)eparoviaeu, lektorici Karmen Prosoli te svima na pomoaei i potpori u nastanku knjige. Posebno bih zahvalio Dru1tvu prijatelja Armenije u Dubrovniku, njezinoj predsjednici gospodi Nairi Asatrjan. Dopustite mi da istaknem einjenicu da su na pripremi knjige sudjelovali ljudi iz razlieitih gradova i dr 3/4 ava: Dubrovnik, Eemijadzin, Jerevan, Moskva, Poree, Rijeka, Ston, Split, Zagreb. Knjiga je spojnica izmedu Istoka i Zapada, most koji povezuje i zbli 3/4 ava Armeniju i Hrvatsku tijesnim duhovnim i kulturnim vezama. U poeetku 3/4 elio bih se osvrnuti na ideju nastanka knjige Armenija – domovina sv. Vlaha. Pregledavao sam hrvatsku opaeu enciklopediju i uoeio da su Hrvati dobro upozanati sa zapadnim kulturama i da malo znaju o kr1aeanskim kulturnim vrjednotama Istoka, posebno Armenije. Napisao sam nekoliko priloga iz povijesti armenske kulture i moji prijatelji (prof. Milan Nosiae iz Rijeke i prof. Jan Gejvandov iz Moskve) rekli su mi da trebam nastaviti svoje pisanje o Armeniji jer na kraju mo 3/4 e od toga ispasti vrijedna knjiga o slienim sudbinama dvaju naroda. Tra 3/4 eaei na mre 3/4 nim stranicama podatke o bilo kakvim armensko-hrvatskim vezama, neoeekivano sam nai1ao na elanak mojega suatora Vinicija Lupisa „O armensko-hrvatskim kontaktima”. Napisao sam mu zahvalnicu za taj elanak i predlo 3/4 io da poradimo na zajedniekoj knjizi. Tako je poeelo na1e zajednieko pisanje knjige pa i prijateljstvo. Ovom prigodom htio bih zahvaliti i mojemu suautoru, doktoru Viniciju Lupisu na upornosti, trudu i zanosu koji je ulagao i ula 3/4 e u traganje za istinom, te mu za 3/4 eljiti puno uspjeha u daljnjem radu i stvarala1tvu. U na1oj knjizi mogu se naaei osnovni podatci o Armeniji, uglednim predstavnicima naroda, crkvi, staroarmenskim spomenicima arhitekture, o armenskom jeziku i poslovicama. Tu aee se hrvatski eitatelj upoznati s armenskim srednjovjekovnim minijaturama, zlatarstvom, knjigotiskanjem i pojedinim povijesnim gradovima. Posebna je pozornost posveaeena tragienim stranicama armenske povijesti, genocidu nad Armencima od strane Osmanlijskoga Carstva. Ovo govorim samo radi uvida u to o kako 1irokoj temi je rijee u knjizi. Postoje duboke duhovne, kulturne i povijesne veze izmedu Armenije i Hrvatske Primjerice, na1 zajednieki svetac, sveti Vlaho (arm. surb Barceg, rus. sv. Vlasij), parac Dubrovnika, roden je u Armeniji i bio je biskup armenskoga grada Sebaste. Duro Armen Baglivi, medicinski pisac, profesor teoretske medicine na rimskom arhiliceju i lijeenik papa Inocenta XII. i Klementa XI., takoder je bio Armenac, roden u Dubrovniku u drugoj polovici 17. stoljeaea. Isusovac Josip Marinoviae iz Perasta, koji je djelovao u drugoj polovici 18. stoljeaea, napisao je prvu povijest Armenaca na Zapadu, a fra Vincencije Kelez u 19. stoljeaeu bio je misionar u Armeniji i dobar poznavatelj armenskoga jezika. Kongregacija mhitarista, benediktinskih redovnika Armenske katolieke crkve, u svojoj tiskari u Beeu objavila je vi1e od 200 hrvatskih knjiga. U njoj su tiskali i hrvatski politieki dnevnik Novi pozor koji je promicao hrvatske nacionalne interese u Austro-Ugarskoj Monarhiji. Kao dobar konkretan primjer prijateljskih armensko-hrvatskih veza u prvoj polovici 19. st. mo 3/4 emo navesti takoder i dopisivanje vojnoga graditelja, generala Nikole Ma1troviaea (1791. – 1851.) s armenskim redovnicima Mhitaristieke kongregacije u Beeu. Neobieno srdaeni i prijateljski odnosi povezivali su Nikolu Ma1troviaea s monsinjorom Azarijanom pa se veae iz njihovih pisama jasno vidi da je Nikola Ma1troviae katolieke crkve u Priboju i Vrhovinama, te mnoge druge crkve na podrueju oko Plitviekih jezera, sagradio ili obnovio upravo zahvaljujuaei, uz ostalo, armenskomu nadbiskupu Azarijanu i armenskoj katoliekoj zajednici u Beeu. Godine 1940./41. zagrebaeki kanonik Kamilo Doekal objavljuje u znanstvenom easopisu Bogoslovska smotra u nekoliko brojeva elanak “Povijest armenske crkve”, a 1942. god. u easopisu Obnovljeni 3/4 ivot se (vol. 23., br. 1., lipanj 1942., Zagreb, str. 109. – 122.) pojavljuje se u prijevodu Stjepana Polgara elanak “Crkva u modernoj Turskoj”, predavanje sveaeenika Wilhelma de Viresa na Orientalnom Institutu u Rimu o tragienom i 3/4 alosnom stanju armenskih, grekih i sirijskih kr1aeana u tadanjoj Turskoj. Poznato je, uzgred budi reeeno, da je hrvatski povjesniear umjetnosti Antun Bauer (1911. – 2000.) na temelju arheolo1kih, arhitekturnih, vjerskih i drugih armensko-hrvatskih slienosti npr. u tropletu (troprutasti ili trokraki pleter) povezivao postanak glagoljice s armenskim pismom koje je stvorio Mesrop Ma1toc oko 406. godine. Na1a je knjiga nastavak tih prijateljskih kulturnih tradicija i kr1aeanskih veza izmedu naroda Armenije i Hrvatske. Slienih knjiga nema ili ima vrlo malo u svijetu jer se obieno u drugim knjigama upoznajemo sa zemljama i njihovim kulturama uz pomoae prijevoda. To je prvi u hrvatskoj povijesti iznimno va 3/4 an pothvat usmjeren na pisanje i objavljivanje knjige na hrvatskom jeziku o Armeniji i armensko-hrvatskim kulturnim vezama. Osim toga, knjiga je konkretan primjer narodne diplomacije, meduljudskih odnosa dvaju naroda, armenskoga i hrvatskoga. Veoma eesto narodna diplomacija i obieni ljudski kontakti eine mnogo vi1e nego slu 3/4 beni odnosi izmedu dr 3/4 ava. Ova knjiga je opipljiv primjer kulturnih i prijateljskih odnosa, zajednieki plod ruskoga kroatista i hrvatskoga povjesnieara. Ona je napisana znanstveno-popularnim stilom i ima informacijsko-kulturolo1ki karakter 1to aee izazvati, nadamo se, 1irok interes u Hrvatskoj pa i dobar uzor moguaeemu zajedniekomu stvarala1tvu u drugim zemljama. Dakako, ostat aee u povijesti njegovanja, uevr1aeivanja i produljivanja kulturnih veza, dobar i zoran primjer sadanjim i buduaeim nara1tajima. Ova knjiga je na simboliean, pa i duhovnokulturan naein, produ 3/4 etak biskupskoga 1tapa sv. Vlaha iz Armenije prema Dubrovniku i Hrvatskoj. Prvo 1to uvijek pada na pamet ovdje u Dubrovniku i Stonu, dakako, na1 je zajednieki svetac Vlaho, kojega u Armeniji zovu Surb Barceg, a u Rusiji sveti Vlasij Sevastijski. Zovete ga parcem Dubrovnika jer je zaista zagovornik, odvjetnik i za1titnik Dubrovnika. On se srastao ne samo s ovim lijepim krajem i narodom nego je i duhovno, kulturno zbli 3/4 io na1e narode. Njegov lik je prisutan ne samo na zastavi i po zidovima va1ega grada nego i u na1im du1ama i srcima. Prikazujemo ga kako u ruci dr 3/4 i Dubrovnik – simbol slobode, vjere, ljubavi, tolerancije i kulture. On je u biti most na1ega prijateljstva i suradnje. I na koncu sve vas jo1 jednom pozdravljam i zahvaljujem na zanimanju za na1 trud. Neka vam sv. Vlaho podari mir, ljubav, osobnu i obiteljsku sreaeu. Kako se u va1oj pjesmi veli u east svetoga Vlaha: „Tako je bilo i tako aee biti, iz dana u dan, iz vijeka u vijek!”. Artur Bagdasarov |
The mountain of Ararat, viewed from the Armenian plain.
Khor Vilap, Armenian Apostolic church under the mountain of Ararat.
Tatev monastery in Armenia.
| For those who can read Armenian… Հայաստանը սուրբ Վլասի հայրենիքն է“Հայաստանը սուրբ Վլասի հայրենիքն է” գիրքը ռուսաստանցի խորվաթագետ Ա.Ռ.Բաղդասարովի և խորվաթ պատմաբան Վ.Բ.Լուպիսի համատեղ աշխատությունն է: Այն նվիրված է Հայաստանի պատմությանն ու մշակույթին, ինչպես նաև հայ-խորվաթական` անցյալի և ներկայի հարաբերություններին: Գիրքը պարունակում է բազմաթիվ նկարազարդումներ և բաղկացած է ներածությունից, վեց մասից, վերջաբանից, գրականության ցանկից, հեղինակների համառոտ կենսագրություններից, խորվաթերեն, հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն ամփոփումներից: Գրքի առաջին չորս մասում ներկայացված են հիմնական տեղեկություններ Հայաստանի, հայոց լեզվի, մշակույթի, եկեղեցու, գրատպության, մանրանկարչության, միջնադարյան խաչքարերի, դուդուկի մասին, որոնք համեմված են հայ ժողովրդի մշակույթն արտացոլող առածներով: Այն ներառում է հոգևոր և աշխարհիկ ճարտարապետության կոթողների` Համբերդի, Հառիճավանքի, Արուճի, Հաղպատի, Գառնիի, Գեղարդի, Գոշավանքի, Երևանի, Երերույքի, Զվարթնոցի, Զորաց քարերի (Քարահունջ), Կարմրավորի, Կեչառիսի, Քոբայրի, Մակարավանքի, Մարմաշենի, Մատենադարանի, Նորավանքի, Հովհանավանքի, Օձունի, Սաղմոսավանքի, Սանահինի, Սևանավանքի, Տաթևի, Խոր Վիրապի, Էջմիածնի նկարագրությունը, ինչպես նաև ծանոթություն պատմական քաղաքների հետ` Անի, Մուշ, Սեբաստիա, Սիս: Ընթերցողը կգտնի նաև տեղեկություններ ազգային պատմության, գիտության և մշակույթի առանձին ներկայացուցիչների մասին, որոնց թվում` Գրիգոր Լուսավորիչ, Մեսրոպ Մաշտոց, Գրիգոր Նարեկացի, Անանիա Շիրակացի, Մխիթար Հերացի, Թորոս Ռոսլին, Հովհաննես (Իվան) Այվազովսկի, Կոմիտաս, Գարեգին Նժդեհ: Գրքի հինգերորդ և վեցերորդ մասը նվիրված է հայ ժողովրդի պատմության ողբերգական էջերից մեկին` Մեծ Եղեռնին, որի հետևանքով Օսմայան տիրապետությունում ապրող երկու միլիոն հայերից մոտ մեկ ու կես միլիոնը ոճրագործության զոհ դարձավ, իսկ կենդանի մնացածները տեղահանվեցին, սփռվեցին աշխարհով մեկ: հինգերորդ մասում զետեղված է նաև հայ ոսկերչական արվեստի պատմությանը նվիրված հոդված: Հեղինակները հատուկ ուշադրության են արժանացրել հայ-խորվաթական ազգային -մշակութային և հոգևոր առանձին կապերի բացահայտմանը: Այդ թվում են` Դուբրովնիկ քաղաքի հովանավոր սուրբ նահատակ Վլաս Սեբաստացին (վախճ. մոտ . 316) `հայ. սուրբ Բարսեղ, ռուս. Վլասի Սեբաստիյսկի; Ինոկենտի 12-րդ պապի և Կլիմենտ 11-րդ պապի անձնական բժիշկ, եվրոպական հայտնի տեսաբան Ջուրո Արմեն Բաղլիվին` Դուբրովնիկից; Եվրոպայում` հայ ժողովրդի պատմության առաջին գրքերից մեկի հրատարակիչ, ճիզվիտ Իոսիպ Մարինովիչը`Պերաստից, ինչպես նաև Վենայի Մխիթարյան միաբանության գործունեությունը, նվիրված խորվաթերեն և այլ լեզուներով գրքերի հրատարակմանը: Գրքի հեղինակները, ընթերցողին ներկայացվող թեմաներով, խորվաթերեն մի շարք աշխատություններ են հրատարակել, որոնցից մի քանիսը նշված են գրականության ցանկում: Հուսով ենք, որ մեր գիրքը կնպաստի Հայաստանի և Խորվաթիայի ժողովուրդների միջև բարեկամության հաստատմանն ու ամրապնդմանը, կպահպանի և կբազմացնի անցյալի, ներկայի և ապագայի հոգևոր ու մշակութային արժեքները: “Հայաստանը սուրբ Վլասի հայրենիքն է” գիրքը գիտահանրամատչելի բնույթ է կրում, նախատեսված է հայ-խորվաթական կապերով, հայ մշակույթով ու պատմությամբ հետաքրքրվողների, ինչպես նաև ընթերցողների լայն շրջանակների համար: Հեղինակները խորին շնորհակալություն են հայտնում բոլոր նրանց, ովքեր իրենց օգնությունն են ցուցաբերել այս գրքի հրատարակման գործում` Ն.Ասատրյան, Ե.Վարզիչ, Ա.Գիվարգիզյան, Բ.Մատուլիչ, Մ.Նոսիչ, Զ.Պրոսոլի, Կ.Պրոսոլի, Ի.Ստեպիչ, Տ.Շեպարովիչ: Source: hayernaysor.am |
Formated for CROWN by Darko (R)ubriniae
Distributed by www.Croatia.org . This message is intended for Croatian Associations/Institutions and their Friends in Croatia and in the World. The opinions/articles expressed on this list do not reflect personal opinions of the moderator. If the reader of this message is not the intended recipient, please delete or destroy all copies of this communication and please, let us know!